Είναι η οικονομία, ανόητε!

“It’s the economy, stupid” είναι η φράση, με την οποία ο Τζέιμς Κάρβιλ συμπύκνωσε τη στρατηγική της επιτυχημένης προεκλογικής εκστρατείας του Μπιλ Κλίντον εναντίον του τότε προέδρου Μπους (του πρεσβυτέρου), το 1992. Βέβαια, η φράση του Κάρβιλ απευθυνόταν εσωτερικά, προς το επιτελείο της καμπάνιας, ωστόσο έγινε de facto το κεντρικό σλόγκαν όλης της εκστρατείας Κλίντον.

Είναι καλή ιδέα, πιστεύω, η ίδια φράση να κρεμαστεί –όπως έγινε και τότε– στα γραφεία των επιτελών της νέας κυβέρνησης, καθώς ορίζει όχι μόνο τη βασική προτεραιότητα της νέας διακυβέρνησης, αλλά και την κύρια προσδοκία των ψηφοφόρων. Το εκλογικό σώμα ψήφισε μια ισχυρή αυτοδύναμη κυβέρνηση, δίνοντάς της την καθαρή εντολή που ζήτησε, για να εφαρμόσει τη βασική προεκλογική της εξαγγελία: Ισχυρή Ανάπτυξη!

Μετά από τη δεκαετή οικονομική ύφεση, ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, με τον προγραμματικό του λόγο, έπεισε τους μπαϊλντισμένους έλληνες ότι ενσαρκώνει την ελπίδα για μία καλύτερη οικονομική κατάσταση για τους ίδιους και τα νοικοκυριά τους. Και τον υπερψήφισαν.

Οι προσδοκίες είναι υψηλές –παρά την προσπάθεια που καταβλήθηκε προεκλογικά να μη σηκωθεί υπερβολικά ο πήχυς– και οι αντικειμενικές δυσκολίες σημαντικές. Το κρίσιμο μέγεθος για την κυβέρνηση είναι ο χρόνος και η ταχύτητα με την οποία θα κινηθεί.

Οι μεταμνημονιακές δεσμεύσεις, η δημοσιονομική πειθαρχία, το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος, ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ, το τι θα γίνει με τα κόκκινα δάνεια και τις τράπεζες ελάχιστα απασχολούν το μέσο έλληνα. Τα ακούει, αλλά δεν τα καταλαβαίνει. Αυτό που περιμένει να δει είναι αποτελέσματα στην τσέπη του. Όσο πιο γρήγορα τα δει, τόσο καλύτερα θα είναι για την κυβέρνηση. Όσο καθυστερούν, ακόμη κι αν βελτιωθεί η κατάσταση σε άλλα θέματα, θα αρχίσει τη γκρίνια.

Εκτός από θέματα οικονομίας, φορολογίας και επενδύσεων η νέα κυβέρνηση έχει προαναγγείλει νομοσχέδια για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου, για τα θέματα της ασφάλειας και ενίσχυσης της αστυνόμευσης, παρεμβάσεις στον Ποινικό Κώδικα, ρυθμίσεις για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και άλλα.

Η παγίδα για τη νέα κυβέρνηση βρίσκεται στο να σπαταλήσει πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο, δυνάμεις και χρόνο σε θέματα μικρότερης προτεραιότητας από αυτά της οικονομικής ανάπτυξης. Για παράδειγμα, τα θέματα δημόσιας τάξης, η μείωση της παραβατικότητας ή το πανεπιστημιακό άσυλο χρειάζονται σχεδιασμό, χρόνο και προσεκτικούς χειρισμούς. Δεν είναι κατάλληλα για τη δημιουργία άμεσων εντυπώσεων, καθώς από τη μια μπορούν να δώσουν ερείσματα για οργανωμένες αντιδράσεις κι από την άλλη ένα ατύχημα ή μια προβοκάτσια μπορεί εύκολα να εκτρέψει την κατάσταση. Δεν έχουμε δα και τον πιο οργανωμένο κρατικό μηχανισμό, ούτε η κυβέρνηση μπορεί να τον βελτιώσει άμεσα.

Χωρίς αμφιβολία είναι πολλά τα πράγματα που πρέπει να γίνουν, σε πολλούς τομείς. Όμως, δεν είναι σοφό να ανοίξει κανείς συγχρόνως όλα τα μέτωπα. Χρειάζεται ιεράρχηση και προσεκτική επιλογή ποιας μάχης θα δοθεί και πότε. Εκτός βέβαια από την οικονομία, που είναι η μητέρα όλων των μαχών.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ στις 9 Ιουλίου 2019.

Ποτέ δεν σκέφτομαι το μέλλον. Έρχεται αρκετά σύντομα. *

Την Κυριακή το βράδυ θα ξέρουμε όλοι τα αποτελέσματα των εκλογών. Θα ξέρουμε την έκταση της αυτοδυναμίας της Νέας Δημοκρατίας, την έκταση της διαφοράς και πόσα κόμματα θα έχει η νέα Βουλή. Μάς ζητήθηκε, όμως, σήμερα –που δεν τα ξέρουμε όλα αυτά– να προβλέψουμε τι είδους κυβέρνηση θα σχηματίσει ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, ως νέος Πρωθυπουργός!
Αποδεχόμενοι την πρόκληση, ας δούμε ποια είναι τα δεδομένα, που έχει στο μυαλό του ο κ. Μητσοτάκης:

  1. Τα μεγάλα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας εξακολουθούν να είναι μπροστά μας. Ο ρυθμός ανάπτυξης είναι αναιμικός, τα δημοσιονομικά περιθώρια περιορισμένα και η όποια ευφορία από την κυβερνητική αλλαγή θα περάσει γρήγορα.
  2. Πρέπει να γίνουν πολλά και γρήγορα: Προσέλκυση επενδύσεων, εκλογίκευση των φορολογικών βαρών,  εξυγίανση του ασφαλιστικού συστήματος, μείωση της γραφειοκρατίας, αύξηση της ανταγωνιστικότητας, ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης, εκσυγχρονισμός του δημοσίου, αποκρατικοποιήσεις, καταπολέμηση της ανεργίας, εξάλειψη της φοροδιαφυγής και πολλά άλλα.
  3. Υπάρχουν πολύ σοβαρά θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, που χρειάζονται μεγάλη προσοχή και προσπάθεια.
  4. Ο συνδετικός ιστός τού “να φύγει ο ΣΥΡΙΖΑ”, που σύμφωνα με τις έρευνες φτάνει το 70% της κοινής γνώμης, θα πάψει να λειτουργεί και να δημιουργεί περιθώρια ανοχής στη Νέα Δημοκρατία και στον ίδιο.
  5. Παρά τις προσπάθειες ανανέωσης και εμπλουτισμού του πολιτικού προσωπικού της Νέας Δημοκρατίας, είναι σίγουρο (και φυσιολογικό) ότι θα υπάρξουν αστοχίες προσώπων και χειρισμών.
  6. Οι εσωτερικές αντιθέσεις και ομάδες που υπάρχουν σε κάθε πολυσυλλεκτικό κόμμα, όπως είναι η Νέα Δημοκρατία, θα αρχίσουν να εκδηλώνονται ηπιότερα στην αρχή και εντονότερα στη συνέχεια. Δεν θα αμφισβητήσουν την κυριαρχία του ιδίου, αλλά θα δημιουργούν “θόρυβο” ως προς τις πολιτικές που εφαρμόζονται.
  7. Είναι δύσκολο να έχει την επιθυμητή επιρροή στα μέσα ενημέρωσης, η υποστήριξη των οποίων στο μεταρρυθμιστικό έργο της νέας κυβέρνησης δεν θεωρείται καθόλου δεδομένη.
  8. Αν κρίνει κανείς από τον τρόπο με τον οποίον λειτούργησαν οι κατά καιρούς αντιπολιτεύσεις στα χρόνια της κρίσης, το πιθανότερο είναι ότι η αντιπολίτευση, αξιωματική και ελάσσονα, δεν θα τηρήσουν υπεύθυνη στάση.
  9. Η επιρροή στο δημόσιο λόγο των ψεμάτων, της ακραίας ρητορικής, της πόλωσης, των ιδεοληψιών και των ανερμάτιστων θεωριών δεν έχει εκλείψει.
  10. Οι προσδοκίες από τη νέα κυβέρνηση και προσωπικά από τον ίδιο είναι υψηλές και η περίοδος χάριτος πολύ περιορισμένη.

Συμβαίνει να γνωρίζω τον κ. Κυριάκο Μητσοτάκη από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 και να έχω παρακολουθήσει όλη του τη διαδρομή. Γνωρίζοντας τον άνδρα –και την επιμονή και τη συνέπεια, που τον διακρίνει– πιστεύω ότι, είτε με ένα πολύ καλό αποτέλεσμα και ισχυρή αυτοδυναμία για τη Νέα Δημοκρατία, είτε με οριακή αυτοδυναμία, θα λειτουργήσει με τον ίδιο τρόπο. Δεν θα δημιουργήσει κυβέρνηση ισορροπιών. Θα κυβερνήσει με ένα μικρό, συνεκτικό και ευέλικτο σχήμα, με πρόσωπα της απόλυτης εμπιστοσύνης του, ιδίως στη στελέχωση των Υπουργείων Οικονομίας και Ανάπτυξης, Οικονομικών, Διοικητικής Ανασυγκρότησης, Ψηφιακής Πολιτικής, Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών. Οι στόχοι του είναι τρεις: να σηματοδοτήσει με σαφές στίγμα τη νέα εποχή διακυβέρνησης, να μπορέσει άμεσα να περάσει, όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα και να δημιουργήσει το momentum της αλλαγής, εκμεταλλευόμενος την ευφορία και το good will, το οποίο θα έχει δημιουργήσει το αποτέλεσμα των εκλογών.

Ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει πολύ καλά ότι το κρίσιμο μέγεθος είναι η ταχύτητα. Τόσο από την ιστορική εμπειρία της διακυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, όσο και από τη δική του υπουργική συμμετοχή. Γνωρίζει επίσης ότι η δεκαετής κρίση κατανάλωσε τρεις πρωθυπουργούς –για διαφορετικούς λόγους τον καθένα– και είμαι σίγουρος ότι δεν θέλει να είναι ο τέταρτος. Οψόμεθα!

* Η πανέξυπνη αυτή φράση ανήκει στον Albert Einstein: “I never think of the future – it comes soon enough.”

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ την παραμονή των εθνικών εκλογών Σάββατο 6 Ιουλίου 2019.