Είναι η οικονομία, ανόητε!

“It’s the economy, stupid” είναι η φράση, με την οποία ο Τζέιμς Κάρβιλ συμπύκνωσε τη στρατηγική της επιτυχημένης προεκλογικής εκστρατείας του Μπιλ Κλίντον εναντίον του τότε προέδρου Μπους (του πρεσβυτέρου), το 1992. Βέβαια, η φράση του Κάρβιλ απευθυνόταν εσωτερικά, προς το επιτελείο της καμπάνιας, ωστόσο έγινε de facto το κεντρικό σλόγκαν όλης της εκστρατείας Κλίντον.

Είναι καλή ιδέα, πιστεύω, η ίδια φράση να κρεμαστεί –όπως έγινε και τότε– στα γραφεία των επιτελών της νέας κυβέρνησης, καθώς ορίζει όχι μόνο τη βασική προτεραιότητα της νέας διακυβέρνησης, αλλά και την κύρια προσδοκία των ψηφοφόρων. Το εκλογικό σώμα ψήφισε μια ισχυρή αυτοδύναμη κυβέρνηση, δίνοντάς της την καθαρή εντολή που ζήτησε, για να εφαρμόσει τη βασική προεκλογική της εξαγγελία: Ισχυρή Ανάπτυξη!

Μετά από τη δεκαετή οικονομική ύφεση, ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, με τον προγραμματικό του λόγο, έπεισε τους μπαϊλντισμένους έλληνες ότι ενσαρκώνει την ελπίδα για μία καλύτερη οικονομική κατάσταση για τους ίδιους και τα νοικοκυριά τους. Και τον υπερψήφισαν.

Οι προσδοκίες είναι υψηλές –παρά την προσπάθεια που καταβλήθηκε προεκλογικά να μη σηκωθεί υπερβολικά ο πήχυς– και οι αντικειμενικές δυσκολίες σημαντικές. Το κρίσιμο μέγεθος για την κυβέρνηση είναι ο χρόνος και η ταχύτητα με την οποία θα κινηθεί.

Οι μεταμνημονιακές δεσμεύσεις, η δημοσιονομική πειθαρχία, το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος, ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ, το τι θα γίνει με τα κόκκινα δάνεια και τις τράπεζες ελάχιστα απασχολούν το μέσο έλληνα. Τα ακούει, αλλά δεν τα καταλαβαίνει. Αυτό που περιμένει να δει είναι αποτελέσματα στην τσέπη του. Όσο πιο γρήγορα τα δει, τόσο καλύτερα θα είναι για την κυβέρνηση. Όσο καθυστερούν, ακόμη κι αν βελτιωθεί η κατάσταση σε άλλα θέματα, θα αρχίσει τη γκρίνια.

Εκτός από θέματα οικονομίας, φορολογίας και επενδύσεων η νέα κυβέρνηση έχει προαναγγείλει νομοσχέδια για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου, για τα θέματα της ασφάλειας και ενίσχυσης της αστυνόμευσης, παρεμβάσεις στον Ποινικό Κώδικα, ρυθμίσεις για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και άλλα.

Η παγίδα για τη νέα κυβέρνηση βρίσκεται στο να σπαταλήσει πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο, δυνάμεις και χρόνο σε θέματα μικρότερης προτεραιότητας από αυτά της οικονομικής ανάπτυξης. Για παράδειγμα, τα θέματα δημόσιας τάξης, η μείωση της παραβατικότητας ή το πανεπιστημιακό άσυλο χρειάζονται σχεδιασμό, χρόνο και προσεκτικούς χειρισμούς. Δεν είναι κατάλληλα για τη δημιουργία άμεσων εντυπώσεων, καθώς από τη μια μπορούν να δώσουν ερείσματα για οργανωμένες αντιδράσεις κι από την άλλη ένα ατύχημα ή μια προβοκάτσια μπορεί εύκολα να εκτρέψει την κατάσταση. Δεν έχουμε δα και τον πιο οργανωμένο κρατικό μηχανισμό, ούτε η κυβέρνηση μπορεί να τον βελτιώσει άμεσα.

Χωρίς αμφιβολία είναι πολλά τα πράγματα που πρέπει να γίνουν, σε πολλούς τομείς. Όμως, δεν είναι σοφό να ανοίξει κανείς συγχρόνως όλα τα μέτωπα. Χρειάζεται ιεράρχηση και προσεκτική επιλογή ποιας μάχης θα δοθεί και πότε. Εκτός βέβαια από την οικονομία, που είναι η μητέρα όλων των μαχών.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ στις 9 Ιουλίου 2019.

Ευκαιρίες υπάρχουν για το ελληνικό επιχειρείν, αλλά λείπει η εμπειρία

Οι σκοπιμότητες δεν τρομάζουν τους επαγγελματίες
Συνέντευξη στον Δημήτρη Κορδερά – 3 Απριλίου 2011

Η Τουρκία είναι μια μεγάλη εσωτερική αγορά (πληθυσμός 73 εκατομμύρια), δυναμικά αναπτυσσόμενη, πολύ φιλική προς τις επενδύσεις και την επιχειρηματικότητα. Αν και η παρουσία του κράτους είναι έντονη σε πολλούς τομείς, στην οικονομία –όλα και όλοι– λειτουργούν με στόχο την ανάπτυξη, την προσέλκυση επενδύσεων και τη διευκόλυνση του επιχειρείν. Παρά τις εσωτερικές της αντιθέσεις, τις ανισότητες και τα ποικίλα προβλήματα της τα πράγματα στο πεδίο της οικονομίας και των επιχειρήσεων λειτουργούν εντυπωσιακά καλά, γεγονός που οφείλεται στην ξεκάθαρη προτεραιότητα που δίνει η τουρκική κυβέρνηση στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας.

Μόνο το δυτικό τμήμα της χώρας (ευρωπαϊκή Τουρκία, Κωνσταντινούπολη, δυτικές ακτές, Σμύρνη, Αντάλυα κλπ) πληθυσμιακά ξεπερνά τα 20 εκατομμύρια καταναλωτών, εκ των οποίων η συντριπτική πλειοψηφία είναι νέων ηλικιών (το 60% του πληθυσμού είναι κάτω των 35 ετών). Για όλους αυτούς τους λόγους η CIVITAS από τον Ιανουάριο του 2008 επένδυσε στην Τουρκία με την εξαγορά της Global Tanitim, μιας καταξιωμένης εταιρείας επικοινωνίας και δημοσίων σχέσεων. Πρόσφατα, το Δεκέμβριο του 2010, ενισχύσαμε την Global εντάσσοντάς την στο παγκόσμιο δίκτυο της Hill & Knowlton, ώστε να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά της επικοινωνίας της Τουρκίας.

Ποια εικόνα έχετε σήμερα για την Τουρκία, σε επιχειρηματικό και οικονομικό επίπεδο;

Η Τουρκία με +4,3% μέσο όρο ανάπτυξης 2002-2009, λογική φορολογία, ισχυρή industrial και service κουλτούρα, ευέλικτο καθεστώς εργασιακών σχέσεων  εξακολουθεί να είναι μια δυναμική αγορά, με ότι αυτό συνεπάγεται: πολλές ευκαιρίες αλλά και ρίσκο. Πράγμα που σημαίνει ότι χρειάζεται προσεκτικός σχεδιασμός, ευελιξία, επαγρύπνηση και συνεχής υπολογισμός του ρίσκου. Οι τούρκοι επιχειρηματίες και τα υψηλόβαθμα στελέχη των επιχειρήσεων γενικά είναι υψηλού επιπέδου και η συνεργασία μαζί τους είναι ομαλή. Σίγουρα το θέμα της γλώσσας αλλά και των στερεοτύπων εκατέρωθεν είναι πρόσθετοι παράγοντες που πρέπει να συνυπολογίζει κανείς. Η εκτίμηση μου είναι ότι η Τουρκία, με όσα προανέφερα και όντας η 16η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, θα συνεχίσει να αναπτύσσεται τα επόμενα χρόνια.

Εντοπίζετε ευκαιρίες για το ελληνικό επιχειρείν; Μπορεί να αποτελέσει διέξοδο για τις ελληνικές επιχειρήσεις που τόσο πλήττονται από την ύφεση στη χώρα μας; Υπό ποιες προϋποθέσεις;

Φυσικά και υπάρχουν ευκαιρίες. Έχω όμως πολλά ερωτηματικά για το αν οι ελληνικές εταιρίες μπορούν να τις αξιοποιήσουν, γιατί δεν υπάρχει ακόμη στην πλειοψηφία των ελληνικών επιχειρήσεων η κουλτούρα της οργανωμένης δράσης σε μεγάλες αγορές εκτός συνόρων. Οι λίγες εξαιρέσεις απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Για να επιτύχει κανείς χρειάζεται προσεκτική διάγνωση των ευκαιριών, τεχνοκρατική επιλογή των συνεργατών και σημαντική επένδυση σε χρήμα και χρόνο. Είναι προφανές ότι η ελληνική κρίση και η έλλειψη ρευστότητας δυσχεραίνει τη θέση μας.

Με την ευκαιρία σημειώνω ότι δυστυχώς όσες ελληνικές επιχειρήσεις είναι ήδη εκεί δεν έχουν μάθει να συνεργάζονται μεταξύ τους, να είναι αλληλέγγυες και να αξιοποιούν συνέργειες. Ενδεικτικά αναφέρω ότι η ελληνικών συμφερόντων Global Tanitim –αν και συγκαταλέγεται στις 2-3 κορυφαίες εταιρίες επικοινωνίας– δεν έχει ως πελάτη ούτε μία από τις περίπου 50 ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία, ενώ την εμπιστεύονται δεκάδες πολυεθνικές και τουρκικές εταιρείες!

Τέλος, το ελληνικό κράτος ως μηχανισμός υποστήριξης των επιχειρήσεων ήταν και παραμένει εντελώς ανύπαρκτο. Μεμονωμένες προσπάθειες συντονισμού και προώθησης του ελληνικού επιχειρείν στην Τουρκία γίνονται κατά καιρούς από τον ΣΕΒ και τα επιμελητήρια. Αντίθετα, το ανάλογο του δικού μας fast track στην Τουρκία λειτουργεί πολύ οργανωμένα, ιδίως για τις μεγάλες επενδύσεις.