ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΛΕΣΣΑΣ

Η Τουρκία είναι μια μεγάλη εσωτερική αγορά (πληθυσμός 73 εκατομμύρια), δυναμικά αναπτυσσόμενη, πολύ φιλική προς τις επενδύσεις και την επιχειρηματικότητα. Αν και η παρουσία του κράτους είναι έντονη σε πολλούς τομείς, στην οικονομία –όλα και όλοι– λειτουργούν με στόχο την ανάπτυξη, την προσέλκυση επενδύσεων και τη διευκόλυνση του επιχειρείν. Παρά τις εσωτερικές της αντιθέσεις, τις ανισότητες και τα ποικίλα προβλήματα της τα πράγματα στο πεδίο της οικονομίας και των επιχειρήσεων λειτουργούν εντυπωσιακά καλά, γεγονός που οφείλεται στην ξεκάθαρη προτεραιότητα που δίνει η τουρκική κυβέρνηση στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας.

Μόνο το δυτικό τμήμα της χώρας (ευρωπαϊκή Τουρκία, Κωνσταντινούπολη, δυτικές ακτές, Σμύρνη, Αντάλυα κλπ) πληθυσμιακά ξεπερνά τα 20 εκατομμύρια καταναλωτών, εκ των οποίων η συντριπτική πλειοψηφία είναι νέων ηλικιών (το 60% του πληθυσμού είναι κάτω των 35 ετών). Για όλους αυτούς τους λόγους η CIVITAS από τον Ιανουάριο του 2008 επένδυσε στην Τουρκία με την εξαγορά της Global Tanitim, μιας καταξιωμένης εταιρείας επικοινωνίας και δημοσίων σχέσεων. Πρόσφατα, το Δεκέμβριο του 2010, ενισχύσαμε την Global εντάσσοντάς την στο παγκόσμιο δίκτυο της Hill & Knowlton, ώστε να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά της επικοινωνίας της Τουρκίας.

Ποια εικόνα έχετε σήμερα για την Τουρκία, σε επιχειρηματικό και οικονομικό επίπεδο;

Η Τουρκία με +4,3% μέσο όρο ανάπτυξης 2002-2009, λογική φορολογία, ισχυρή industrial και service κουλτούρα, ευέλικτο καθεστώς εργασιακών σχέσεων  εξακολουθεί να είναι μια δυναμική αγορά, με ότι αυτό συνεπάγεται: πολλές ευκαιρίες αλλά και ρίσκο. Πράγμα που σημαίνει ότι χρειάζεται προσεκτικός σχεδιασμός, ευελιξία, επαγρύπνηση και συνεχής υπολογισμός του ρίσκου. Οι τούρκοι επιχειρηματίες και τα υψηλόβαθμα στελέχη των επιχειρήσεων γενικά είναι υψηλού επιπέδου και η συνεργασία μαζί τους είναι ομαλή. Σίγουρα το θέμα της γλώσσας αλλά και των στερεοτύπων εκατέρωθεν είναι πρόσθετοι παράγοντες που πρέπει να συνυπολογίζει κανείς. Η εκτίμηση μου είναι ότι η Τουρκία, με όσα προανέφερα και όντας η 16η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, θα συνεχίσει να αναπτύσσεται τα επόμενα χρόνια.

Εντοπίζετε ευκαιρίες για το ελληνικό επιχειρείν; Μπορεί να αποτελέσει διέξοδο για τις ελληνικές επιχειρήσεις που τόσο πλήττονται από την ύφεση στη χώρα μας; Υπό ποιες προϋποθέσεις;

Φυσικά και υπάρχουν ευκαιρίες. Έχω όμως πολλά ερωτηματικά για το αν οι ελληνικές εταιρίες μπορούν να τις αξιοποιήσουν, γιατί δεν υπάρχει ακόμη στην πλειοψηφία των ελληνικών επιχειρήσεων η κουλτούρα της οργανωμένης δράσης σε μεγάλες αγορές εκτός συνόρων. Οι λίγες εξαιρέσεις απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Για να επιτύχει κανείς χρειάζεται προσεκτική διάγνωση των ευκαιριών, τεχνοκρατική επιλογή των συνεργατών και σημαντική επένδυση σε χρήμα και χρόνο. Είναι προφανές ότι η ελληνική κρίση και η έλλειψη ρευστότητας δυσχεραίνει τη θέση μας.

Με την ευκαιρία σημειώνω ότι δυστυχώς όσες ελληνικές επιχειρήσεις είναι ήδη εκεί δεν έχουν μάθει να συνεργάζονται μεταξύ τους, να είναι αλληλέγγυες και να αξιοποιούν συνέργειες. Ενδεικτικά αναφέρω ότι η ελληνικών συμφερόντων Global Tanitim –αν και συγκαταλέγεται στις 2-3 κορυφαίες εταιρίες επικοινωνίας– δεν έχει ως πελάτη ούτε μία από τις περίπου 50 ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία, ενώ την εμπιστεύονται δεκάδες πολυεθνικές και τουρκικές εταιρείες!

Τέλος, το ελληνικό κράτος ως μηχανισμός υποστήριξης των επιχειρήσεων ήταν και παραμένει εντελώς ανύπαρκτο. Μεμονωμένες προσπάθειες συντονισμού και προώθησης του ελληνικού επιχειρείν στην Τουρκία γίνονται κατά καιρούς από τον ΣΕΒ και τα επιμελητήρια. Αντίθετα, το ανάλογο του δικού μας fast track στην Τουρκία λειτουργεί πολύ οργανωμένα, ιδίως για τις μεγάλες επενδύσεις.

Έχουν αρχίσει να πυκνώνουν οι επιθέσεις κατά των τραπεζών για την απροθυμία τους –ή την αδυναμία τους– να ενισχύσουν τη χειμαζόμενη  αγορά. Ο υπουργός Οικονομικών προειδοποιεί με επιστολές, τα επιμελητήρια το ίδιο και οι αρνητικές αναφορές στα μέσα ενημέρωσης αυξάνονται. Η δε αντίληψη της κοινής γνώμης, όπως είναι γνωστό ήδη από τα τέλη του 2008, είναι τελείως αρνητική. Η εκτίμησή μας είναι ότι όσο πληθαίνουν τα αδιέξοδα στην αγορά, οι επιθέσεις θα κλιμακώνονται και ενισχυόμενες από γερές δόσεις λαϊκισμού είναι πολύ πιθανό να οδηγήσουν σε ακρότητες που θα επιβαρύνουν το ήδη δυσμενές οικονομικό κλίμα. Και οι τράπεζες τι κάνουν; Κλείνονται στο καβούκι τους ή αλλάζουν την κουβέντα. Με άλλα λόγια, τίποτα!

Την ίδια στιγμή και η Βρετανία βρίσκεται σε κρίση. Και μάλιστα τέτοια κρίση που έχει οδηγήσει τους συνήθως ψύχραιμους Βρετανούς σε μαζικές κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας, όπως αυτή της προηγούμενης εβδομάδας.Έτσι,  οι κορυφαίες τράπεζες στη Βρετανία –η Barclays, η HSBC, η Lloyds, η RBS, η Santander και  η StandardCh – σχεδιάζουν μια μεγάλη εκστρατεία για να αναγεννήσουν  τη φήμη και την εικόνα τους προς τις επιχειρήσεις ιδίως τις μικρές & μεσαίες (SMEs). Continue reading “Πυκνώνουν τα προειδοποιητικά μηνύματα για τις ελληνικές τράπεζες” →

Ο Olly είναι ευρωκράτης και εργάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Herta είναι διπλωμάτης καριέρας και εργάζεται στο γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών. Ο John είναι αναλυτής αγορών σε επενδυτικό fundστο Λονδίνο. Ο Jaques είναι Head of Business Developmentσε πολυεθνική εταιρία στον τομέα της ενέργειας. Η Madalyn είναι δημοσιογράφος σε έγκυρο μέσο ενημέρωσης διεθνούς εμβελείας. Ο Κώστας είναι Διευθύνων Σύμβουλος μεγάλης εταιρίας με δραστηριότητες στην Ελλάδα και σημαντική συμμετοχή ξένων μετόχων.

Όλοι οι παραπάνω έχουν ένα κοινό σημείο: η δουλειά τους είναι να παρακολουθούν τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα και με τις εισηγήσεις τους να κατευθύνουν τις αποφάσεις των ανωτέρων τους για το πώς θα πρέπει να κινηθούν στη χώρα μας.

Σαν κι αυτούς υπάρχουν πολλοί άλλοι: στα υπουργεία Εξωτερικών και Οικονομίας διαφόρων χωρών (ΗΠΑ, Αγγλία, Γαλλία, Κίνα κλπ), σε όλες τις πρεσβείες που λειτουργούν στη χώρα μας, σε κεντρικές τράπεζες (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Federal Bank, Bundesbank κα) σε χρηματοπιστωτικούς οίκους και οργανισμούς (ΔΝΤ, ΟΟΣΑ κλπ), σε τράπεζες και funds, σε μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, σε risk analysts, σε think tanks κλπ

Άλλοι ενδιαφέρονται για επενδύσεις, άλλοι να προφυλάξουν κεφάλαια που έχουν δανείσει στην Ελλάδα , άλλοι αναζητούν ευκαιρίες, άλλοι εξετάζουν αν θα τερματίσουν την δραστηριότητά τους εδώ και αν θα επενδύσουν σε πιο συμφέρουσες αγορές, άλλοι τηρούν στάση αναμονής. Είναι άνθρωποι ενημερωμένοι, με εμπειρία συνήθως σε πάνω από μία χώρες και γνώση των αγορών, επαγγελματίες που θέλουν να κάνουν καλά τη δουλειά τους.

Ποια είναι τα μηνύματα που πήραν τις τελευταίες ημέρες: Continue reading “We are the message” →

Διάβαζα πρόσφατα τη μελέτη Legatum Prosperity Index (http://www.prosperity.com/default.aspx) που μετράει το βαθμό ευημερίας σε 110 χώρες που αντιπροσωπεύουν το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού, όπου –παρά την κρίση– βρισκόμαστε στη 39η θέση, με τη Νορβηγία στην 1η θέση, τις ΗΠΑ στη 10η και τη Βρετανία στη 13η θέση. 

Συνδύασα τη μελέτη αυτή με την ανακοίνωση που είχε κάνει πριν λίγους μήνες ο βρετανός πρωθυπουργός  David Cameron ότι θα μετρά την πρόοδο της χώρας του “όχι μόνο ως προς την οικονομική κατάσταση αλλά και ως προς το βαθμό ευημερίας των πολιτών της”.  Σε εφαρμογή της απόφασης αυτής το Γραφείο Εθνικής Στατιστικής της Βρετανίας άρχισε να μετράει την ευημερία των πολιτών. Η έρευνα έγινε σε δείγμα πολλών χιλιάδων βρετανών, οι οποίοι κλήθηκαν να περιγράψουν το βαθμό ευτυχίας τους σε μια κλίμακα από το ένα μέχρι το δέκα. Προφανώς στην κλίμακα αυτή το “μηδέν” θα είναι να θρηνείς σε μια γωνιά για την κατάντια και τη μαύρη μοίρα σου και το “δέκα” να χοροπηδάς από ευτυχία και χαρά. Το αποτέλεσμα τελικά ήταν 5,3 στα 10, δηλαδή “μετρίως ευτυχισμένοι”. Ένα μάλλον ικανοποιητικό αποτέλεσμα, αν λάβει κανείς υπόψη το συγκρατημένο και φλεγματικό χαρακτήρα των βρετανών και την κρίση που ακόμη βιώνουν έντονα.

Συγχρόνως παρατηρώ τη δική μας γενικευμένη κατήφεια και απαισιοδοξία, την καταστροφολογία και την “εθνική” μελαγχολία, που ενισχύονται εκκωφαντικά από τους εργολάβους της μιζέριας, δηλαδή τους δημοσιογράφους και σχολιαστές κυρίως της τηλεόρασης. Με μια τέτοια ατμόσφαιρα, υποθέτω ότι αν γινόταν εδώ μια παρόμοια μέτρηση τα αποτελέσματα θα ήταν ιδιαίτερα αρνητικά, για να μην πω, υπό το μηδέν.

Είναι όμως αυτή η πραγματικότητα; Έφτασαν οκτώ μήνες εφαρμογής των περιοριστικών πολιτικών του μνημονίου και η μείωση της καταναλωτικής μας ευχέρειας για να έχουμε γίνει κιόλας τόσο δυστυχείς; Τόσο πολύ μας στεναχωρεί η απώλεια της εθνικής νιρβάνα και του “ελληνικού ονείρου”; Οι δυσκολίες που περνάμε και που έχουμε μπροστά μας ισοδυναμούν με το τέλος της ευτυχίας;

Ο  γάλλος δραματουργός και συγγραφέας Romain Rolland έλεγε ότι “ευτυχία είναι να γνωρίζεις τα όρια σου και να τα αγαπάς”. Κι αυτό είναι που χρειάζεται να γίνει στην Ελλάδα σήμερα. Να γνωρίσουμε τα όρια μας, να μετρήσουμε τις δυνατότητες μας, να τις αγαπήσουμε και να δημιουργήσουμε μέσα σε αυτές αντί να παρασυρόμαστε από τα “ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα” ή να ζούμε με δανεικά.

Κι ενώ σκεφτόμουν όλα αυτά συνάντησα στο κέντρο της Αθήνας έναν βετεράνο των εθνικών αγώνων, φίλο και συμπολεμιστή του πατέρα μου, ο οποίος εν μέσω των πορειών από τη μια των προνομιούχων εργαζομένων των ΔΕΚΟ κι από την άλλη των “αντιεξουσιαστών” μού είπε: “Μεγαλώσαμε στην κατοχή και στον εμφύλιο, πεινάσαμε, ματώσαμε. Ζήσαμε την ορφάνια. Είδαμε αδέλφια και φίλους μας να σκοτώνονται. Εσείς οι νέοι δεν ξέρετε τι σημαίνει να ζεις σε πραγματικά σκληρούς καιρούς και τώρα στα δύσκολα σαστίσατε”.

Και τότε κατάλαβα ότι οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να είμαστε μίζεροι και παραιτημένοι.

* Λέων Τολστόι