Το πρόσφατο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ τελείωσε. Στη διάρκειά του, έγινε μια προσπάθεια συμβολικής επανεκκίνησης και επανατοποθέτησης του κινήματος στο πολιτικό σκηνικό, με βασικό στόχο την ενίσχυση της ταυτότητάς του, ως ηγεμονικής δύναμης στο χώρο της κεντροαριστεράς-αριστεράς. Πέτυχε; Και ναι και όχι.
Οι έντονες δημόσιες συγκρούσεις και οι διαφοροποιήσεις αποφεύχθηκαν και αναδείχτηκε μια εικόνα σχετικής εσωτερικής συνοχής, στοιχείο κρίσιμο για ένα κόμμα που στο παρελθόν έχει πληγεί από την εσωστρέφεια.
Η απόφαση να αποκλειστεί, εκ των προτέρων, κάθε συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία, πέρα από ελιγμό αποφυγής της πίεσης Δούκα, αποδεικνύει ότι το ΠΑΣΟΚ στοχεύει κυρίως στο αριστερό ακροατήριο, επιδιώκοντας να είναι το πρώτο κόμμα της κεντροαριστεράς-αριστεράς. Ενδεχομένως, γι’ αυτό το τμήμα των ψηφοφόρων, η στάση αυτή να λειτουργεί ως καθαρό σήμα ταυτότητας. Συγχρόνως, όμως, έρχεται σε αντίφαση με οποιαδήποτε ρεαλιστική κυβερνητική προοπτική, καθώς αν επιβεβαιωθούν οι δημοσκοπήσεις, τα αντιπολιτευόμενα τη Νέα Δημοκρατία κόμματα δεν θα μπορούν να σχηματίσουν με κανένα τρόπο κυβέρνηση.
Παρά τις γενικές αναφορές στο κοινωνικό κράτος, στη δίκαιη ανάπτυξη, στην άρση των ανισοτήτων και στη θεσμική ανασυγκρότηση, οι πολιτικές προτάσεις που ακούστηκαν δεν είχαν ούτε το βάθος, ούτε την εξειδίκευση για να προκαλέσουν οποιαδήποτε αίσθηση. Σε κρίσιμα πεδία, όπως η ακρίβεια, η στέγαση, το παραγωγικό μοντέλο ή η άμυνα οι γενικολογίες υποκατέστησαν πλήρως τις μετρήσιμες δεσμεύσεις, με αποτέλεσμα το προγραμματικό στίγμα να παραμείνει αδύναμο.
Η εμμονή στην ιδέα ότι το ΠΑΣΟΚ θα κερδίσει τις εκλογές και θα είναι πρώτο κόμμα μπορεί να λειτουργεί ως στοιχείο εσωτερικής συσπείρωσης, όμως δεν στηρίζεται σε κανένα πολιτικό δεδομένο. Αν και είναι θεμιτό για κάθε κόμμα να τρέφει υψηλές φιλοδοξίες, η υπερβολική έμφαση σε αυτό το αφήγημα κινδυνεύει να ερμηνευτεί ότι αγγίζει τα όρια της πολιτικής αυταπάτης.
Το βασικό μήνυμα ήταν ότι το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί ρόλο υπεύθυνης, θεσμικής δύναμης, που μπορεί να εγγυηθεί σταθερότητα με κοινωνική ευαισθησία. Επιχείρησε να παρουσιαστεί ως η σοβαρή εναλλακτική, που μπορεί να φέρει την αλλαγή και να νικήσει τη Νέα Δημοκρατία. Μήνυμα χωρίς καμία πρωτοτυπία και χωρίς λόγο να ξεχωρίσει.
Με το Συνέδριο του το ΠΑΣΟΚ θυμήθηκε το ένδοξο παρελθόν του, περιέγραψε τι θα ήθελε να γίνει (να νικήσει), αλλά όχι τι θα κάνει για να το πετύχει. Εν κατακλείδι, δεν κατάφερε να δημιουργήσει ισχυρό πολιτικό momentum ή να επιβάλει την ατζέντα του στη δημόσια συζήτηση. Το αφήγημα παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό αμυντικό, χωρίς επαρκή διαφοροποίηση, ούτε ως προς τη Νέα Δημοκρατία, ούτε ως προς τα κόμματα της αριστεράς. Επίσης, δεν αποσαφηνίστηκε πώς μπορεί να πετύχει την ουσιαστική εκλογική διεύρυνση. Συνολικά, επρόκειτο για ένα συνέδριο σταθεροποίησης, όχι όμως για το άλμα που θα το επαναφέρει ως πειστική δύναμη εξουσίας. Και κυρίως, δεν απαντήθηκε το βασικό ερώτημα: γιατί τώρα ΠΑΣΟΚ;
ΓΙΩΡΓΟΣ ΦΛΕΣΣΑΣ 