20 Ιουλίου 1974: Η μέρα που ήρθε ο πόλεμος

Ξημέρωσε η Παρασκευή 19η Ιουλίου 1974. Είχαν περάσει πέντε ημέρες από το πραξικόπημα. Όλα έμοιαζαν ήρεμα, με μια ηρεμία όμως αλλόκοσμη, σαν αυτές που προμηνύουν καταιγίδα. Η μητέρα μας προσπαθούσε να βγάλει εισιτήρια για να γυρίσουμε στην Ελλάδα. Θα φεύγαμε έλεγε ή το Σάββατο ή την Κυριακή. Χρόνια αργότερα ο πατέρας μάς αποκάλυψε ότι ήδη από την Παρασκευή το απόγευμα, είχαν λάβει διαταγή, να επιστρατεύσουν επειγόντως κρίσιμες ειδικότητες εφέδρων γιατί επέκειτο τουρκική εισβολή. Πολύ αργά, όπως αποδείχτηκε. Περάσαμε το υπόλοιπο της ημέρας ετοιμάζοντας τα πράγματα μας για την Αθήνα. Κοιμηθήκαμε πιστεύοντας ότι σε λίγες ώρες θα αρχίζαμε το ταξίδι της επιστροφής.

Στις 5:30 το πρωί της 20ής Ιουλίου του 1974, η εισβολή άρχισε. Πυκνοί πυροβολισμοί, εκρήξεις και ο υπόκωφος ήχος των βομβών ακουγόντουσαν πολύ κοντά από διάφορα σημεία. Ξυπνήσαμε έντρομοι. Πήγαμε στο παράθυρα. Η “πράσινη γραμμή” δεν απείχε σε ευθεία από το διαμέρισμα μας ούτε χίλια μέτρα. Τον ουρανό της Λευκωσίας έσχιζαν τουρκικά μαχητικά και μεταγωγικά. Καπνοί και φλόγες φαινόντουσαν παντού. Όχι πολύ μακριά, στον τουρκοκυπριακό θύλακα βορείως της Λευκωσίας, έπεφταν αλεξιπτωτιστές. Είδαμε στον ορίζοντα τα αλεξίπτωτα να κατεβαίνουν αργά-αργά σαν μεγάλα άσπρα μανιτάρια. Κοιτάζαμε αποσβολωμένοι το θέαμα. “Φύγετε αμέσως από τα παράθυρα” φώναξε η μητέρα μας “και πέστε στο πάτωμα”.  Η βοή της μάχης δυνάμωνε κι εμείς καθόμασταν στο πάτωμα τρομαγμένοι, ο ένας δίπλα στον άλλον. Το ραδιόφωνο –η μόνη μας επαφή με τον έξω κόσμο–  έπαιζε ελληνικά τραγούδια μέχρι τις 08:00 όπου μεταδόθηκε το πρώτο πολεμικό ανακοινωθέν:
“Ανακοινούται ότι την πρωϊαν της σήμερον τουρκικά αεροσκάφη, άνευ προειδοποιήσεως, υπούλως και ανάνδρως… εβομβάρδισαν το στρατόπεδον της ΕΛΔΥΚ και έρριψαν … μικράν δύναμιν αλεξιπτωτιστών. Αι ελληνικαί κυπριακαί δυνάμεις αντιμετωπίζουν μετά γενναιότητος και πρωτοφανούς ενθουσιασμού την απρόκλητον επίθεσιν του τουρκικού σωβινισμού”.

Η Λευκωσία βομβαρδίζεται (περιοχή Hilton)
…σαν μεγάλα άσπρα μανιτάρια
Continue reading “20 Ιουλίου 1974: Η μέρα που ήρθε ο πόλεμος” →

Παραπληροφόρηση, fake news και γεωπολιτική: ποιος ελέγχει την πραγματικότητα;

Στους πολέμους, ανέκαθεν, παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, διεξάγεται ένας δεύτερος πόλεμος, εξίσου κρίσιμος: ο πόλεμος της πληροφόρησης. Σε αυτόν τον πόλεμο, συγκρούονται αφηγήσεις, εικόνες, βίντεο και ερμηνείες της πραγματικότητας. Η διαμόρφωση της κοινής γνώμης, τόσο στο εσωτερικό των εμπολέμων, όσο και διεθνώς, μπορεί να επηρεάσει την έκβαση μιας σύγκρουσης.

Κράτη και κρατικοί μηχανισμοί, μυστικές υπηρεσίες, πολιτικές οργανώσεις, ομάδες συμφερόντων, κάθε είδους δίκτυα, ακόμη και επιχειρηματικά συμφέροντα επιδιώκουν να διαμορφώσουν την αντίληψη της πραγματικότητας, παράλληλα με ό,τι συμβαίνει στο πεδίο της μάχης.

Συνέβη και συμβαίνει στον πόλεμο της Ουκρανίας, στη σύγκρουση Ισραήλ-Χαμάς και πολύ πρόσφατα στον πόλεμο Ιράν – Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ.

Fake image of burning Burj Khalifa

Η στρατιωτική σύγκρουση, που ξεκίνησε την 28η Φεβρουαρίου 2026, έχει συνοδευθεί από μια άνευ προηγουμένου πλημμύρα ψηφιακής παραπληροφόρησης, η οποία ξεκινά από τους κρατικούς διαύλους κάθε πλευράς, τις επίσημες και ανεπίσημες πηγές ενημέρωσης και διαχέεται μέσω των κοινωνικών δικτύων. 

Continue reading “Παραπληροφόρηση, fake news και γεωπολιτική: ποιος ελέγχει την πραγματικότητα;” →

50 χρόνια! Δεν ξεχνώ! Όσο ζω.

“Όταν τελειώνουν τα πολεμοφόδια και οι φυσικές αντοχές, τότε πολεμάει η ψυχή μας”

Η Λευκωσία βομβαρδίζεται

Με αυτά τα λόγια ο Ταγματάρχης* Γεώργιος Κατσάνης, Διοικητής της 33ης Μοίρας Καταδρομών, εμψύχωνε τους άνδρες του, λίγο πριν πέσει ηρωικά μαχόμενος και περάσει την πύλη των αθανάτων. Συνοψίζουν δε ακριβώς το πνεύμα, που εμφορούσε και ενέπνεε τους Ελλαδίτες αξιωματικούς, υπαξιωματικούς και οπλίτες, που πολέμησαν στη μάχη της Κύπρου.
Σήμερα, συμπληρώνονται 50 χρόνια από εκείνο το ματωμένο πρωινό της 20ης Ιουλίου 1974, που οι τούρκοι εισέβαλαν στην Κύπρο.
Παρά τις επισκέψεις των επισήμων, τις τελετές και τις αναφορές που γίνονται, ο κόσμος ξεχνά και οι νεότεροι θα γνωρίζουν –όλο και λιγότερο– αυτήν τη σελίδα της ιστορίας μας. Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες ξεθωριάζουν, τα λιγοστά κινηματογραφικά πλάνα μοιάζουν τόσο μακρινά και οι άνθρωποι, που έζησαν τα γεγονότα, μεγαλώνουν και πολλοί έχουν “φύγει”.
Όσοι βέβαια –ελάχιστοι από τη γενιά μου στην Ελλάδα– είχαν το θλιβερό προνόμιο να είναι παρόντες σε αυτόν τον πόλεμο, δεν θα ξεχάσουν ποτέ, ότι έζησαν.
Κάθε χρόνο δημοσιεύω το ίδιο κείμενο. Για δύο λόγους: ο πρώτος είναι για να αποδώσω την τιμή, που όλοι οφείλουμε, σε όλους όσους έδωσαν τη ζωή τους, στον 1ο και στο 2ο γύρο της τουρκικής εισβολής. Και ο δεύτερος, για να υπενθυμίζω τα γεγονότα, που σημάδεψαν τη σύγχρονη ιστορία της πατρίδας μας, αλλά και την οικογένειά μου.

Continue reading “50 χρόνια! Δεν ξεχνώ! Όσο ζω.” →

1940: Οι άγνωστοι αριθμοί ενός γνωστού πολέμου

17
“Μέχρις εσχάτων” Πίνακας του Αλέξανδρου Αλεξανδράκη
Continue reading “1940: Οι άγνωστοι αριθμοί ενός γνωστού πολέμου” →

Κάντε διάλογο, όχι πόλεμο!

Στη Γερμανία αυτές τις ημέρες ολοκληρώνεται η συμφωνία μεταξύ χριστιανοδημοκρατών (CDU) και σοσιαλδημοκρατών (SPD) για τη διακυβέρνηση της χώρας τα επόμενα χρόνια. Στις ΗΠΑ, άνοιξαν οι δημόσιες υπηρεσίες –μετά από 16 ημέρες λουκέτου και κόστος 24 δις δολαρίων– με τη συμφωνία στο Κογκρέσο Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων.

image11

Τα δύο αυτά πρόσφατα παραδείγματα αποδεικνύουν ότι οι σοβαρές χώρες και οι σοβαροί πολιτικοί ηγέτες, όταν πρόκειται για το συμφέρον της χώρας τους και των πολιτών τους, όσο κι αν διαφωνούν, διαλέγονται, κάνουν αμοιβαίες υποχωρήσεις, συμβιβάζουν τις διαφορές τους και καταλήγουν σε λύσεις κοινής αποδοχής. Κι αυτό συμβαίνει γιατί γνωρίζουν καλά ότι, στο σύγχρονο κόσμο, τα προβλήματα που δεν αντιμετωπίζονται έγκαιρα, σκάνε με τρόπο εκρηκτικό και με πολύ δυσμενέστερες επιπτώσεις για όλους.

Στην Ελλάδα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Η ακραία ρητορική, η πόλωση, τα ψέματα, οι εκβιασμοί, οι ιδεοληψίες και οι ανερμάτιστες θεωρίες κυριαρχούν στο δημόσιο λόγο. Οι λυσσαλέες αντιδράσεις σε κάθε μεταρρύθμιση, η υπονόμευση των ξένων επενδύσεων και των αποκρατικοποιήσεων, τα κλειστά πανεπιστήμια αποδεικνύουν περίτρανα ότι δεν υπάρχει καμιά διάθεση συνεννόησης και επίλυσης των χρόνιων προβλημάτων μας.

Η εσωστρέφεια, ο συντηρητισμός, ο λαϊκισμός και το βόλεμα, που ξεκίνησαν τη δεκαετία του ’80 και κλιμακώθηκαν τις επόμενες δεκαετίες, έχουν προξενήσει τελικά πολύ μεγαλύτερη ζημιά από ότι η οικονομική χρεωκοπία. Continue reading “Κάντε διάλογο, όχι πόλεμο!” →