20 Ιουλίου 1974: Η μέρα που ήρθε ο πόλεμος

Ξημέρωσε η Παρασκευή 19η Ιουλίου 1974. Είχαν περάσει πέντε ημέρες από το πραξικόπημα. Όλα έμοιαζαν ήρεμα, με μια ηρεμία όμως αλλόκοσμη, σαν αυτές που προμηνύουν καταιγίδα. Η μητέρα μας προσπαθούσε να βγάλει εισιτήρια για να γυρίσουμε στην Ελλάδα. Θα φεύγαμε έλεγε ή το Σάββατο ή την Κυριακή. Χρόνια αργότερα ο πατέρας μάς αποκάλυψε ότι ήδη από την Παρασκευή το απόγευμα, είχαν λάβει διαταγή, να επιστρατεύσουν επειγόντως κρίσιμες ειδικότητες εφέδρων γιατί επέκειτο τουρκική εισβολή. Πολύ αργά, όπως αποδείχτηκε. Περάσαμε το υπόλοιπο της ημέρας ετοιμάζοντας τα πράγματα μας για την Αθήνα. Κοιμηθήκαμε πιστεύοντας ότι σε λίγες ώρες θα αρχίζαμε το ταξίδι της επιστροφής.

Στις 5:30 το πρωί της 20ής Ιουλίου του 1974, η εισβολή άρχισε. Πυκνοί πυροβολισμοί, εκρήξεις και ο υπόκωφος ήχος των βομβών ακουγόντουσαν πολύ κοντά από διάφορα σημεία. Ξυπνήσαμε έντρομοι. Πήγαμε στο παράθυρα. Η “πράσινη γραμμή” δεν απείχε σε ευθεία από το διαμέρισμα μας ούτε χίλια μέτρα. Τον ουρανό της Λευκωσίας έσχιζαν τουρκικά μαχητικά και μεταγωγικά. Καπνοί και φλόγες φαινόντουσαν παντού. Όχι πολύ μακριά, στον τουρκοκυπριακό θύλακα βορείως της Λευκωσίας, έπεφταν αλεξιπτωτιστές. Είδαμε στον ορίζοντα τα αλεξίπτωτα να κατεβαίνουν αργά-αργά σαν μεγάλα άσπρα μανιτάρια. Κοιτάζαμε αποσβολωμένοι το θέαμα. “Φύγετε αμέσως από τα παράθυρα” φώναξε η μητέρα μας “και πέστε στο πάτωμα”.  Η βοή της μάχης δυνάμωνε κι εμείς καθόμασταν στο πάτωμα τρομαγμένοι, ο ένας δίπλα στον άλλον. Το ραδιόφωνο –η μόνη μας επαφή με τον έξω κόσμο–  έπαιζε ελληνικά τραγούδια μέχρι τις 08:00 όπου μεταδόθηκε το πρώτο πολεμικό ανακοινωθέν:
“Ανακοινούται ότι την πρωϊαν της σήμερον τουρκικά αεροσκάφη, άνευ προειδοποιήσεως, υπούλως και ανάνδρως… εβομβάρδισαν το στρατόπεδον της ΕΛΔΥΚ και έρριψαν … μικράν δύναμιν αλεξιπτωτιστών. Αι ελληνικαί κυπριακαί δυνάμεις αντιμετωπίζουν μετά γενναιότητος και πρωτοφανούς ενθουσιασμού την απρόκλητον επίθεσιν του τουρκικού σωβινισμού”.

Η Λευκωσία βομβαρδίζεται (περιοχή Hilton)
…σαν μεγάλα άσπρα μανιτάρια
Continue reading “20 Ιουλίου 1974: Η μέρα που ήρθε ο πόλεμος” →

Το ραδιόφωνο έπαιζε εμβατήρια

Το πρωί της 15ης Ιουλίου 1974, τίποτε δεν προμήνυε τι επρόκειτο να επακολουθήσει. Ξυπνήσαμε, ο αδελφός μου κι εγώ, και κατευθυνθήκαμε νωχελικά στην κουζίνα για το πρωινό, που ετοίμαζε η μητέρα μας. Ήταν Δευτέρα και σκεφτόμασταν τις διακοπές μας, που θα άρχιζαν σε λίγες ημέρες, με την καλοκαιρινή άδεια του πατέρα μας.
Το διαμέρισμα όπου μέναμε στον 5ο όροφο της πολυκατοικίας επί της οδού Αρνάλδας 7, στη Λευκωσία, είχε πανοραμική θέα. Μπροστά μας ήταν η Πλατεία Ελευθερίας και πιο πέρα φαίνονταν τα κτήρια πίσω από την “πράσινη γραμμή”, ενώ μακριά δέσποζε ο Πενταδάκτυλος.
Ξαφνικά ριπές αυτομάτων όπλων και εκρήξεις άρχισαν να ακούγονται από την πλευρά της Αρχιεπισκοπής, λιγότερο από ένα χιλιόμετρο μακριά από το διαμέρισμα μας. Το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου είχε ξεκινήσει. Τις επιπτώσεις θα τις βίωνε η Κύπρος και ο ελληνισμός, και μαζί η οικογένεια μας.

Η Αρχιεπισκοπή, απέναντι από το Παγκύπριο Γυμνάσιο, το γυμνάσιο μου τότε.
Continue reading “Το ραδιόφωνο έπαιζε εμβατήρια” →

ΠΑΣΟΚ: βήμα σταθεροποίησης, αλλά όχι άλμα

Το πρόσφατο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ τελείωσε. Στη διάρκειά του, έγινε μια προσπάθεια συμβολικής επανεκκίνησης και επανατοποθέτησης του κινήματος στο πολιτικό σκηνικό, με βασικό στόχο την ενίσχυση της ταυτότητάς του, ως ηγεμονικής δύναμης στο χώρο της κεντροαριστεράς-αριστεράς. Πέτυχε; Και ναι και όχι.

Οι έντονες δημόσιες συγκρούσεις και οι διαφοροποιήσεις αποφεύχθηκαν και αναδείχτηκε μια εικόνα σχετικής εσωτερικής συνοχής, στοιχείο κρίσιμο για ένα κόμμα που στο παρελθόν έχει πληγεί από την εσωστρέφεια.

Η απόφαση να αποκλειστεί, εκ των προτέρων, κάθε συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία, πέρα από ελιγμό αποφυγής της πίεσης Δούκα, αποδεικνύει ότι το ΠΑΣΟΚ στοχεύει κυρίως στο αριστερό ακροατήριο, επιδιώκοντας να είναι το πρώτο κόμμα της κεντροαριστεράς-αριστεράς.  Ενδεχομένως, γι’ αυτό το τμήμα των ψηφοφόρων, η στάση αυτή να λειτουργεί ως καθαρό σήμα ταυτότητας. Συγχρόνως, όμως, έρχεται σε αντίφαση με οποιαδήποτε ρεαλιστική κυβερνητική προοπτική, καθώς αν επιβεβαιωθούν οι δημοσκοπήσεις, τα αντιπολιτευόμενα τη Νέα Δημοκρατία κόμματα δεν θα μπορούν να σχηματίσουν με κανένα τρόπο κυβέρνηση.

Παρά τις γενικές αναφορές στο κοινωνικό κράτος, στη δίκαιη ανάπτυξη, στην άρση των ανισοτήτων και στη θεσμική ανασυγκρότηση, οι πολιτικές προτάσεις που ακούστηκαν δεν είχαν ούτε το βάθος, ούτε την εξειδίκευση για να προκαλέσουν οποιαδήποτε αίσθηση. Σε κρίσιμα πεδία, όπως η ακρίβεια, η στέγαση, το παραγωγικό μοντέλο ή η άμυνα οι γενικολογίες υποκατέστησαν πλήρως τις μετρήσιμες δεσμεύσεις, με αποτέλεσμα το προγραμματικό στίγμα να παραμείνει αδύναμο.

Continue reading “ΠΑΣΟΚ: βήμα σταθεροποίησης, αλλά όχι άλμα” →

Παραπληροφόρηση, fake news και γεωπολιτική: ποιος ελέγχει την πραγματικότητα;

Στους πολέμους, ανέκαθεν, παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, διεξάγεται ένας δεύτερος πόλεμος, εξίσου κρίσιμος: ο πόλεμος της πληροφόρησης. Σε αυτόν τον πόλεμο, συγκρούονται αφηγήσεις, εικόνες, βίντεο και ερμηνείες της πραγματικότητας. Η διαμόρφωση της κοινής γνώμης, τόσο στο εσωτερικό των εμπολέμων, όσο και διεθνώς, μπορεί να επηρεάσει την έκβαση μιας σύγκρουσης.

Κράτη και κρατικοί μηχανισμοί, μυστικές υπηρεσίες, πολιτικές οργανώσεις, ομάδες συμφερόντων, κάθε είδους δίκτυα, ακόμη και επιχειρηματικά συμφέροντα επιδιώκουν να διαμορφώσουν την αντίληψη της πραγματικότητας, παράλληλα με ό,τι συμβαίνει στο πεδίο της μάχης.

Συνέβη και συμβαίνει στον πόλεμο της Ουκρανίας, στη σύγκρουση Ισραήλ-Χαμάς και πολύ πρόσφατα στον πόλεμο Ιράν – Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ.

Fake image of burning Burj Khalifa

Η στρατιωτική σύγκρουση, που ξεκίνησε την 28η Φεβρουαρίου 2026, έχει συνοδευθεί από μια άνευ προηγουμένου πλημμύρα ψηφιακής παραπληροφόρησης, η οποία ξεκινά από τους κρατικούς διαύλους κάθε πλευράς, τις επίσημες και ανεπίσημες πηγές ενημέρωσης και διαχέεται μέσω των κοινωνικών δικτύων. 

Continue reading “Παραπληροφόρηση, fake news και γεωπολιτική: ποιος ελέγχει την πραγματικότητα;” →

Δημοσκοπήσεις: εκτίμηση vs. πρόθεση ψήφου. Μια σκόπιμη απόπειρα παραπλάνησης.

Στην Ελλάδα δημοσιεύονται πολύ συχνότερα πολιτικές δημοσκοπήσεις από ότι στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και είναι βασικό εργαλείο της δημόσιας πολιτικής συζήτησης. Ο λόγος είναι ότι δημιουργούν πολιτική ατζέντα και εύκολο περιεχόμενο για τα μέσα ενημέρωσης και αποτελούν αφορμή συζήτησης και σχολιασμού για τα κόμματα, τους πολιτικούς και τους δημοσιολογούντες. Γι’ αυτό και οι περισσότερες δημοσκοπήσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας διενεργούνται για λογαριασμό μέσων ενημέρωσης, κυρίως τηλεοπτικών καναλιών.

Τη συζήτηση την οδηγούν οι πίνακες με τη λεγόμενη πρόθεση ψήφου, που απεικονίζουν τα ποσοστά των κομμάτων, σε μια φωτογραφία της στιγμής. Και ακόμη περισσότερη συζήτηση προκαλούν οι πίνακες με την λεγομένη εκτίμηση ψήφου, που υπολογίζουν το πιθανό εκλογικό αποτέλεσμα τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Τους τελευταίους μήνες, πολιτικοί της αντιπολίτευσης, αλλά και ορισμένοι δημοσιογράφοι και σχολιαστές, παρατηρώντας την αξιοσημείωτη σταθερότητα των ποσοστών του κυβερνώντος κόμματος και τη μεγάλη απόσταση από το δεύτερο κόμμα, είτε αμφισβητούν ευθέως την εγκυρότητα των δημοσκοπήσεων, είτε –προκειμένου να αμβλύνουν την εντύπωση που προκαλούν τα πέριξ του 29-30% ποσοστά της εκτίμησης ψήφου της Νέας Δημοκρατίας– επικαλούνται τα σαφώς χαμηλότερα ποσοστά 23-25% της πρόθεσης ψήφου.

Continue reading “Δημοσκοπήσεις: εκτίμηση vs. πρόθεση ψήφου. Μια σκόπιμη απόπειρα παραπλάνησης.” →